SKKN Kinh nghiệm thực hiện các bài tập bổ trợ trong kỹ thuật đập bóng, chắn bóng nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy môn bóng chuyền cho học sinh lớp 12 các trường THPT ở huyện Diễn Châu – Tỉnh Nghệ An

 MỤC LỤC
TT Nội dung Trang
 ĐẶT VẤN ĐỀ 1
 1 Lí do chọn đề tài 1
 2 Mục đích nghiên cứu 2
 3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2
 4 Phương pháp nghiên cứu 2
 5 Tính mới và đóng góp của đề tài 3
 PHẦN II. NỘI DUNG 3
 I CƠ SỞ LÝ LUẬN 3
 I.1 Khái niệm bóng chuyền 3
 I.2 Khái niệm đập bóng 3
 I.3 Thế nào là kỹ thuật đập bóng chuyền đúng cách 3
 I.4 Khái niệm chắn bóng 3
 I.5 Kỹ thuật chắn bóng 4
 I. CƠ SỞ THỰC TIỄN 4
 Thực trạng thực hiện các bài tập bổ trợ trong giảng dạy 
 kỹ thuật đập bóng,chắn bóng nhằm nâng cao hiệu quả 
II.1 4
 giảng dạy (môn bóng chuyền) cho học sinh lớp 12 các 
 trường THPT huyện Diễn Châu.
 Thực trạng thực hiện các bài tập bổ trợ trong giảng dạy 
 kỹ thuật đập bóng,chắn bóng nhằm nâng cao hiệu quả 
II.2 7
 giảng dạy (môn bóng chuyền) cho học sinh lớp 12 trường 
 THPT Diễn Châu 4,huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
II.3 Giải pháp 8
 III III.THỰC NGHIỆM 21
III.1 Bài dạy thực nghiệm 22
III.2 Kết quả thực nghiệm sư phạm 28 DANH MỤC VIẾT TẮT
Viết tắt Giải nghĩa từ viết tắt
 UBND Ủy ban Nhân dân huyện
 THPT Trung học phổ thông
 GDTC Giáo dục thể chất
 TDTT Thể dục Thể thao
 TTTC Thể thao tự chọn
 HKPĐ Hội khỏe phù đổng
 SSKN Sáng kiến kinh nghiệm
 GV Giáo viên
 Đ Đạt
 CĐ Chưa đạt 2.1. Tìm hiểu thực trạng, điều kiện và thực tiễn giảng dạy nội dung bóng 
chuyền ở lớp 12.
 2.2. Đề xuất và đưa ra một số bài tập, trò chơi thi đấu nhằm đạt hiệu quả cao 
trong giảng dạy nội dung đập bóng,chắn bóng (môn bóng chuyền) cho học sinh lớp 
12 ở các trường THPT huyện Diễn Châu.
 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
 Học sinh lớp 12 các trường THPT huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. 
 Thời gian nghiên cứu: Từ năm học 2018 đến nay.
 4. Phương pháp nghiên cứu:Để giải quyết các nhiệm vụ trên tôi đã sử dụng
một số phương pháp nghiên cứu sau:
 4.1. Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu
 Phương pháp này nhằm tổng hợp các tài liệu hệ thống kiến thức liên quan 
đến đề tài nghiên cứu. Tôi sử dụng phương pháp này trong suốt quá trình nghiên 
cứu tài liệu tham khảo gồm sách giáo khoa thể dục lớp 12; Lý luận và phương 
pháp thể dục thể thao; Giáo trình bóng chuyềnđể tìm hiểu thực tiễn và đưa ra các 
phương pháp, bài tập cho phù hợp.
 4.2. Phương pháp phỏng vấn
 Là phương pháp nghiên cứu khoa học, trong đó nhà nghiên cứu thu thập 
thông tin cần thiết qua các câu hỏi và những ý kiến trả lời của đối tượng nghiên 
cứu. Đối với đề tài này, tôi dùng phương pháp phỏng vấn trực tiếp đối với học sinh 
tham gia học tập môn bóng chuyền và các giáo viên giảng dạy ngay sau tiết học thể 
dục. Từ đó,tôi đưa ra phương pháp và bài tập có cường độ, lượng vận động phù 
hợp, tránh hiện tượng tập luyện quá sức, làm ảnh hưởng tới sức khỏe, trình độ tập 
luyện và sự tiếp thu bài của học sinh những tiết học tiếp theo.
 4.3. Phương pháp kiểm tra y học
 Là phương pháp sử dụng cách thức có đủ độ tin cậy dựa trên cơ sở của kiến 
thức y sinh học để đánh giá về tình trạng sức khỏe, năng lực vận động và khả năng 
thích ứng của cơ thể học sinh. Đây là hình thức kiểm tra được tiến hành thường 
xuyên ngay trong quá trình tập luyện và thi đấu bóng chuyền để đánh giá đúng hơn 
về tác động của bài tập lên cơ thể học sinh. Từ đó, giúp giáo viên điều chỉnh và 
đưa ra phương pháp, giáo án giảng dạy tối ưu nhất.
 4.4. Phương pháp quan sát sư phạm
 Là phương pháp nghiên cứu thu thập thông tin qua các giác quan như tai, 
mắtTôi tiến hành quan sát thông qua các buổi học và thi đấu của học sinh, để 
đánh giá thực trạng của các bài tập này tác động đến các em ra sao. Từ đó, đưa ra 
các bài tập mới phù hợp và có hiệu quả cao hơn.
 4.5. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
 2 PHẦN II. NỘI DUNG
 I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
 I.1. Khái niệm bóng chuyền
 Bóng chuyền là môn thể thao Olympic, trong đó 2 đội được tách ra bởi 1 
tấm lưới. Mỗi đội cố gắng ghi điểm bằng cách đưa được trái bóng chạm phần sân 
đối phương theo đúng luật quy định.
 I.2. Khái niệm đập bóng
 Đập bóng là một trong những kỹ thuật cơ bản của bóng chuyền và là khâu 
cuối cùng của việc thực hiện một chiến thuật tấn công, thường là lần chạm bóng thứ 
3 của đội. Mục tiêu của việc này là làm cho bóng lao xuống mặt sân đối phương trực 
tiếp ghi điểm, hoặc làm cho đối phương đỡ bóng hỏng mà ghi điểm.
 Đập bóng là một phương thức tấn công, dễ có điểm nhất.Bởi vậy, để đập 
bóng tốt đòi hỏi người đập bóng phải có kỹ thuật trong lấy đà bật nhảy và đập bóng 
đi.Tấn công, còn gọi là "spike" (đập bóng), thường là lần chạm bóng thứ ba của 
đội. Mục tiêu của việc này là làm cho trái banh lao xuống mặt đất đối phương mà 
không thể bị ngăn chặn. Chủ công thực hiện các bước chạy nhằm tạo đà tiếp cận 
bóng ("approach"), nhảy và đập bóng.
 I.3. Thế nào là kỹ thuật đập bóng chuyền đúng cách
 Cách đập bóng chuyền đúng kỹ thuật cần phải thực hiện chuẩn 5 bước gồm 
tư thế chuẩn bị; kỹ thuật lấy đà; kỹ thuật giậm nhảy; kỹ thuật nhảy đập bóng và kỹ 
thuật tiếp đất sau khi đập bóng xong.
 I.4. Khái niệm chắn bóng
 Trong môn thể thao bóng chuyền thì kỹ thuật chắn bóng được xem là 
phương pháp phòng thủ quan trọng nhất. Chắn bóng hay sẽ gây cản trở rất nhiều 
cho đối thủ trong bước tìm cách tấn công và có thể ghi điểm cho đội mình..
 Chắn bóng chuyền là kỹ thuật không khó những đòi hỏi bạn phải có khả 
năng phán đoán và đọc tình huống trên sân tốt.
 I.5. Kỹ thuật chắn bóng
 Trong bộ môn bóng chuyền, kỹ thuật chắn bóng được xem là phương 
pháp phòng thủ quạn trọng nhất. Chắn bóng càng hay thì tăng độ khó và cản trở 
rất nhiều cho đối thủ trong bước tìm cách tấn công ghi điểm cho đội mình. 
Chắn bóng có 2 vai trò chính là: chắn bóng cho đội mình dễ dàng phòng thủ và 
chắn bóng để ghi điểm trực tiếp.
 II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
 II.1. Thực trạng thực hiện các bài tập bổ trợ trong giảng dạy kỹ thuật đập 
bóng,chắn bóng nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy (môn bóng chuyền) cho 
học sinh lớp 12 các trường THPThuyện Diễn Châu.
 4 D. Không cần thiết 6
 Câu 4. Đánh giá của thầy (cô) về hiệu quả khi tổ chức “kỹ 
 thuật đập bóng, chắn bóng” trong học tập:
 A. Rất hiệu quả 5
 B. Bình thường 6
 C. Hiệu quả không cao 10
 Câu 5. Thầy (cô) đánh giá về khả năng của mình khi vận 
 dụng “kỹ thuật đập bóng, chắn bóng” vào phần nội dung bài 
 học ?
 A. Vận dụng linh hoạt 2
 B. Bước đầu biết vận dụng 5
 C. Còn lúng túng 7
 Qua kết quả khảo sát cũng như dự giờ đồng nghiệp, tôi nhận thấy:
 + Trong 20 GV tham gia khảo sát thì đa số giáo viên chủ yếu sử dụng phương 
pháp chưa linh hoạt nên học sinh ít làm việc, vì vậy chưa tạo sự hứng thú, chưa phát 
huy hết năng lực vốn có của người học.
 + Nhiều giáo viên (4 GV) chưa sử dụng “ kỹ thuật đập bóng, chắn bóng” trong 
dạy học. Việc sử dụng “ kỹ thuật đập bóng, chắn bóng” trong dạy học thể dục lại tỏ 
ra lúng túng, sợ rằng việc sử dụng“ kỹ thuật đập bóng, chắn bóng” chỉ mang tính 
hình thức chưa tạo hứng thú, chưa thực sự rèn kĩ năng và phát triển năng lực HS. 
Một số GV còn chưa còn chưa hiểu rõ“ kỹ thuật đập bóng, chắn bóng”, chưa đánh 
giá đúng về vai trò của “ kỹ thuật đập bóng, chắn bóng”trong nâng cao chất lượng 
môn GDTC.
 - Học sinh:
 Bảng 2: Tổng hợp kết quả trưng cầu ý kiến học sinh (Mẫu khảo sát số 2)
 Kết quả 
 Câu hỏi và phương án lựa chọn (81 HS)
 HS %
 Câu 1. Em có hứng thú khi đến giờ học môn Thể dục hay 
 không?
 A. Hứng thú 75 92,5
 C. Không hứng thú 06 7,5
 6 Do đó, tôi đã mạnh dạn nghiên cứu, thiết kế và thực hiện các bài tập bổ trợ 
trong kỹ thuật đập bóng,chắn bóng nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy môn bóng 
chuyền cho học sinh lớp 12 các trường THPT ở huyện Diễn Châu.
 II.2. Thực trạng thực hiện các bài tập bổ trợ trong giảng dạy kỹ thuật đập 
bóng,chắn bóng nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy (môn bóng chuyền) cho 
học sinh lớp 12 trường THPT Diễn Châu 4,huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
 Trường THPT Diễn Châu 4, với 22 năm xây dựng và phát triển phần nào đã 
có bề dày về thành tích rất đỗi tự hào. Trong đó, phong trào TDTT phát triển khá 
mạnh so với các trường bạn trong Huyện và trong Tỉnh, đã đóng góp không nhỏ 
trong các hoạt động bề nổi của nhà trường.Với đội ngũ giáo viên thể dục có năng lực 
và tâm huyết với nghề, lại được nhà trường quan tâm và không ngừng tạo điều kiện 
đã góp phần đẩy mạnh phong trào TDTT phát triển với nhiều thành tích từ cấp cụm 
trường THPT trong huyện Diễn Châu, cấp cụm huyện và cấp tỉnh.
 - Phần lớn đội ngũ giáo viên yêu thích và chơi tốt môn bóng chuyền, luôn là 
động lực lôi cuốn nhiều học sinh chơi và tập luyện theo.
 -Được sự quan tâm và tạo điều kiện của Ban giám hiệu, các tổ chức đoàn thể 
các trong trường.
 - Phần lớn học sinh trong trường đều yêu thích, nhiệt tình, tự giác tập luyện.
 - Một số em học sinh lớp 12 am hiểu bóng chuyền và thực hiện chuẩn xác kỹ 
thuật đập bóng, chắn bóng do giáo viên hướng dẫn. Vì vậy, bộ môn bóng chuyền 
đã tạo nên những hạt nhân quan trọng trong công tác thi đấu.
 Khối 12 có một số em có năng khiếu thể thao, đặc biệt môn bóng chuyền. 
Chính vì vậy, sau khi được tư vấn, hướng dẫn cụ thể kỹ năng đập bóng, chắn bóng, 
các em đã phát huy tốt sở trường của mình (ví dụ: em Đinh Hồng Ngọc, em 
Nguyễn Văn Phi, Nguyễn Tiến Kỷ).
 Nhiều năm liền đội bóng chuyền của trường đạt giải Nhất cụm THPT huyện 
nhà, giải Nhất cụm huyện, được tham gia Hội khỏe Phù Đổng (HKPĐ) Tỉnh Nghệ 
An và đạt giải Nhì toàn đoàn. Trường THPT Diễn Châu 4 cũng đã đạt nhiều giải 
nhất, nhì và được UBND huyện khen là đơn vị có phong trào TDTT xuất sắc.Đồng 
thời,cũng là nơi cung cấp nhiều vận động viên có chất lượng cho nền thể thao 
Huyện và Tỉnh nhà.
 Tất cả các yếu tố trên là điều kiện quan trọng để trường THPT Diễn Châu 4 
thực hiện nâng cao chất lượng bộ môn bóng chuyền.
 *Hạn chế:
 - Tuy nhiên, thực tế cơ sở vật chất cho thấy, sân bóng chuyền ngoài 
trời,không có mái che, nền sân vẫn là bê tông và cát, số lượng sân ít, không đủ chỗ
 8 - Đội hình tâp luyện: hình 2
 0.3m
  Hàng 4
 Hàng 3
 GV 
  Hàng 2
  Hàng 1
 0.4m
 Hình 2: Tại chỗ bật cao bằng 2 chân qua dây có chiều cao 0.3 – 0.4 m
 - Phương pháp tổ chức thực hiện: phân nhóm theo hàng ngang (hàng 1,4 
thực hiện trước xong đứng bên kia dây đến hàng 2,3 sau đó thực hiện lại)
 Bài tập 3: 1,2,3 bước chạy đà thực hiện giậm nhảy 2 chân, hoặc 1 chân 
qua dây có độ cao tăng dần và thực hiện động tác đập bóng (không bóng)
 a. Một bước chạy đà giậm nhảy 2 chân, hoặc 1 chân qua dây có độ cao 
0.3m (nữ) 0.4m (nam) thực hiện động tác đập bóng
 - Mục đích: + Nâng cao thể lực, sức mạnh của chân
 + Hình thành động tác tay khi đập bóng
 - Yêu cầu: + Qua dây, người thẳng hoặc ưỡn thân ra sau.
 + Thực hiệncơ bản đúng động tác hình tay đập bóng.
 - Chuẩn bị: 2 sợi dây ni lông dài 12 – 15 m cột dây cao cách mặt đất 0.3m 
(nữ); 0.4m (nam)
 - Đội hình tập luyện: hình 3a
 0.3 m
  Hàng 4
  Hàng 3
GV
  Hàng 2
  Hàng 1
 0.4 m
 Hình 3a:Một bước chạy đà giậm nhảy 2 chân, hoặc 1 chân qua dây ...
 - Phương pháp tổ chức thực hiện: hàng 1, hàng 4 thực hiện trước đứng 
bên kia dây, tiếp theo đến hàng 2 hàng 3 thực hiện sau đó cho thực hiện quay trở 
lại.
 b. 2, 3 bước chạy đà giậm nhảy bằng 2 chân, hoặc 1 chân qua dây có độ cao 
0,4m (nữ) 0,5 (nam) và nâng dần độ caothực động tác đập bóng.
 10