Sáng kiến kinh nghiệm Nâng cao ý thực tự học, khả năng làm việc nhóm cho học sinh trong quá trình ôn thi THPT Quốc gia môn Toán bằng phương pháp WebQuest

 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
 TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 4
 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
 NÂNG CAO Ý THỨC TỰ HỌC,
 KHẢ NĂNG LÀM VIỆC NHÓM CHO HỌC SINH 
TRONG QUÁ TRÌNH ÔN THI THPT QUỐC GIA MÔN TOÁN
 BẰNG PHƯƠNG PHÁP WEBQUEST
 Người thực hiện: Tạ Ngọc Thanh
 Chức vụ: Phó hiệu trưởng
 SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Toán
 THANH HÓA NĂM 2016 1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài
 Cùng với việc ra đời và phổ biến của Internet, ngày nay việc thu thập và 
xử lý thông tin trên mạng là một kỹ năng cần thiết trong nghiên cứu và học tập 
cũng như trong lao động nghề nghiệp. Việc vận dụng công nghệ thông tin vào 
dạy và học là xu thế của xã hội ngày nay.
 Lứa tuổi học sinh rất nhạy bén với công nghệ thông tin, rất dễ dàng tiếp 
cận, khai thác, sử dụng thông tin trên mạng vào mục đích, học tập, giải trí, giao 
lưu, kết bạn, chia sẻ cảm xúc ...
 Với điều kiện kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, hầu hết các bậc cha 
mẹ đều trang bị cho con em mình một chiếc smartphone, máy tính bảng, laptop, 
máy tính để bàn có chức năng truy cập mạng để phục vụ cho việc liên lạc, khai 
thác tài liệu, tìm hiểu thông tin trên mạng. Tại các nhà trường THPT đều trang bị 
đầy đủ hệ thống mạng không dây, xây dựng thư viện điện tử, nối mạng cho các 
phòng thực hành, phòng học bộ môn, phòng internet ... nhằm giúp cho giáo viên, 
học sinh được tiếp cận với công nghệ thông tin, khai thác các nguồn tài liệu ứng 
dụng vào công tác dạy - học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
 Tuy nhiên, do tâm lí lứa tuổi và khả năng nhận thức của tuổi mới lớn, việc 
học sinh truy cập thông tin một cách tự do trên mạng internet trong dạy học có 
những nhược điểm chủ yếu là: việc tìm kiếm thường kéo dài vì lượng thông tin 
trên mạng lớn không biết lựa chọn nguồn thông tin, dễ bị chệch hướng khỏi bản 
thân đề tài, nhiều tài liệu được tìm ra với nội dung chuyên môn không chính xác, 
có thể dẫn đến “nhiễu thông tin”, học sinh mất nhiều thời gian cho việc đánh giá 
và xử lý những thông tin trong học tập, việc tiếp thu kiến thức qua truy cập 
thông tin trên mạng có thể chỉ mang tính thụ động mà thiếu sự đánh giá, phê 
phán của người học ...
 Trong quá trình dạy và học tại Trường THPT Triệu Sơn 4, bản thân tôi 
nhận thấy chỉ cần có phương pháp đúng đắn và khoa học, học sinh của chúng ta 
sẽ không chỉ được học trên lớp mà còn có thể tự tiếp thu được rất nhiều kiến 
thức trong quá trình tự học ở nhà theo định hướng của giáo viên, tránh việc tiếp 
thu kiến thức lan man, thiếu hiệu quả, mất thời gian tìm kiếm. Không những thế 
học sinh còn cảm thấy chủ động trong việc học, có hứng thú hơn với các giờ học 
trên lớp, giáo viên có thể xây dựng được ý thức tự học, khả năng làm việc nhóm 
cho học sinh trong quá trình ôn thi THPT Quốc gia, đáp ứng được yêu cầu đổi 
mới của sự nghiệp giáo dục trong giai đoạn hiện nay. Do vậy, tôi đã lựa chọn đề 
tài “Nâng cao ý thực tự học, khả năng làm việc nhóm cho học sinh trong quá 
trình ôn thi THPT Quốc gia môn Toán bằng phương pháp WebQuest” làm đề 
tài sáng kiến kinh nghiệm cho mình trong năm học 2015 – 2016.
1.2. Mục đích nghiên cứu
 Sử dụng phương pháp WebQuest xây dựng một trang web miễn phí được 
Công ty Cổ phần Tin học Bạch Kim, Thư viện trực tuyến ViOLET cho phép sử 
dụng trên trang mạng violet.vn. Mục đích của việc khai thác phương pháp 
WebQuest là giúp cho học sinh chuyển từ việc tìm kiếm thông tin trên mạng 
 1 2. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1. Quan điểm chỉ đạo về việc đổi mới phương pháp dạy học
 Nghị quyết Trung ương 2, khoá VIII đã khẳng định: "Phải đổi mới 
phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện 
thành nếp tư duy sáng tạo của học sinh. Từng bước áp dụng các phương pháp 
tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và 
thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh...". 
 Tại Điều 5, chương I, Luật Giáo dục đã ghi: "Phương pháp giáo dục phải 
phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của học sinh; bồi 
dưỡng năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê và ý chí vươn lên”. 
2.1.2. Phương pháp WebQuest
 Phương pháp WebQuest là hoạt động tổ chức dạy học theo hướng “Dạy 
học dựa trên nhiệm vụ/dự án”, trong đó các thông tin tương tác với người học 
đến từ Internet. WebQuest được thể hiện dưới dạng một trang web.
 WebQuest được thiết kế theo hướng giúp người học dùng thông tin hơn là 
tìm kiếm thông tin, do đó tiết kiệm thời gian cho người học. Hơn nữa, 
WebQuest tạo điều kiện để người học làm việc theo nhóm và thúc đẩy phát triển 
tư duy bậc cao của người học (phân tích, tổng hợp, đánh giá) theo phân loại 
Bloom.
 Ta có thể hiểu Phương pháp WebQuest như sau: Khi thực hiện một chủ đề 
dạy học, giáo viên soạn đề cương của chủ đề trên trang web cá nhân, cung cấp 
các nguồn tài liệu trên mạng bằng các trang liên kết mà giáo viên đã kiểm định 
trước, phân công nhiệm vụ theo cá nhân hoặc theo nhóm, thực hiện nhiệm vụ 
học sinh sẽ truy cập vào trang web, khai thác thông tin từ các trang liên kết sau 
đó sắp xếp, lập cấu trúc theo các tiêu chí mà giáo viên yêu cầu. Sau khi hết thời 
gian quy định giáo viên yêu cầu các cá nhân hoặc các nhóm báo cáo kết quả, 
giáo viên dựa vào các phản hồi của học sinh để điều chỉnh phương pháp dạy học 
cho phù hợp ...
 Trên mạng hiện nay có rất nhiều trang mẫu về phương pháp WebQuest, giáo 
viên có thể nghiên cứu, khai thác làm tài liệu ứng dụng vào quá trình dạy học.
2.1.3. Cơ sở thực tiễn
 - Về thời gian thực hiện: Trường THPT Triệu Sơn 4 mỗi tuần ngoài 4 tiết 
toán theo quy định còn có 1 tiết dạy học tự chọn với chủ đề tự chọn bám sát cho 
các lớp Ban KHTN và nâng cao cho các lớp học Ban cơ bản điều đó tạo điều 
kiện rất thuận lợi cho giáo viên thực hiện các chủ đề dạy học.
 - Về cơ sở vật chất sẵn có của nhà trường: Trường THPT Triệu Sơn 4 
hiện nay có 02 phòng máy tính với 44 máy tính, Thư viện của nhà trường có 15 
máy tính tất cả đều được nối mạng, phủ sóng wifi toàn bộ khu vực trường phục 
vụ cho giáo viên và học sinh ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, khai 
thác nguồn tài liệu trên mạng.
 - Với điều kiện kinh tế ngày càng phát triển, học sinh hiện nay đều được 
bố mẹ trang bị cho các phương tiện khai thác tài liệu trên mạng như điện thoại, 
 3 Thời gian trung bình một em tự học, tự ôn tập ở nhà là 3,5 giờ/tuần và 1,2 
giờ trên một buổi học (quy định học sinh phải tự sắp xếp lịch học để tự học ở 
nhà 3 buổi toán trong 1 tuần). Thời gian tự học như vậy là rất ít chưa thể đáp 
ứng được yêu cầu. 
 - Tìm hiểu về tài liệu tự học ở nhà thì một bộ phận không nhỏ học sinh trả 
lời là ngoài sách giáo khoa, sách bài tập thì không có tài liệu khác, làm hết 
những bài thầy ra, không còn bài tập để làm và thời gian còn lại là lên mạng vào 
các trang mạng xã hội như facebook, zalo, chơi điện tử ... (Khi bố mẹ hỏi thì câu 
trả lời thường thấy là “Con học xong rồi”)
 Phân tích kết quả điều tra tôi nhận thấy hầu hết học sinh đều có ý thức tìm 
tài liệu trên mạng phục vụ cho việc học tập. Nhưng học sinh không biết cách 
khai thác tài liệu nên hiệu quả không cao. Việc tự học ở nhà thực hiện chưa tốt 
do không có tài liệu, phương tiện công nghệ thông tin có được chỉ phục vụ mục 
đích giải trí.
 Từ thực tế như trên tôi đã nghiên cứu xây dựng một phương pháp học tập, 
một môi trường học tập mới để các em có thể tham khảo nguồn tài liệu phong 
phú trên mạng vào học tập để việc tự học, tự ôn tập ở nhà có hiệu quả hơn.
2.3. Giải pháp thực hiện đề tài
2.3.1. Xây dựng trang web cá nhân trên thư viên trực tuyến violet.vn
 Công ty Cổ phần Tin học Bạch Kim, Thư viện trực tuyến ViOLET (viết tắt 
của Vietnam Online Library for E-Teachers: “Thư viện trực tuyến dành cho giáo 
viên điện tử”) trên trang mạng  . Tại hệ thống thư viện, ngoài 9 trang 
web chia sẻ những nội dung về bài giảng, giáo án, đề thi, đào tạo trực tuyến cho 
giáo dục, thư viện còn cung cấp “Khả năng địa phương hóa, đơn vị hóa và cá nhân 
hóa” mà ở đó các đơn vị, cá nhân có thể tạo cho mình các trang web riêng với đặc 
điểm: mỗi trang riêng là một trang web hoàn chỉnh, gồm các chức năng gửi tin, gửi 
bài giảng, giáo án, đề thi, tư liệu, quản lý, đánh giá dữ liệu.
 Mỗi cá nhân là thành viên của thư viện có thể tự lập trang web riêng của 
mình. Trên trang web trình bày các bài viết, bài giảng, giáo án, đề thi của giáo 
viên tự làm hoặc sưu tầm. Trang cá nhân của giáo viên hoạt động như một blog, 
cho phép các thành viên khác nhận xét, trao đổi với giáo viên về nghề nghiệp. 
Ngoài ra, riêng với các trang cá nhân có hệ thống cho phép học sinh cũ liên hệ 
và trao đổi kinh nghiệm học tập, thể hiện tình cảm với thầy giáo cũ.
 Để tạo một website cá nhân chúng ta cần có điều kiện sau: là thành viên 
của trang Thư viện Violet. Thông tin cá nhân đã được xác thực (có 2 thành viên 
xác thực). Khi đã đủ điều kiện, ta đăng nhập vào trang Thư viện theo địa chỉ 
 Sau khi đăng nhập thành công, vào menu “Trang cá nhân” một 
link “Tạo trang web cá nhân” cho phép chúng ta bắt đầu tạo trang riêng cho cá 
nhân mình. Tùy vào thông tin cá nhân của ta thuộc đơn vị nào, cấp nào mà mẫu 
trang riêng sẽ hiển thị tương ứng cho phép ta lựa chọn. Sau khi chọn mẫu, địa 
chỉ truy cập trang riêng sắp tạo sẽ được đặt mặc định dự vào thông tin cá nhân 
của người tạo và khai báo và không cho phép các bạn thay đổi.
 Ví dụ: 
 5 Bước 6: Thiết kế tiến trình thực hiện nhiệm vụ
 Khi học sinh thực hiện nhiệm vụ được giao, giáo viên đóng vai trò từ vấn 
khi cần thiết. Trong trang WebQuest có những chỉ dẫn, cung cấp cho người học 
những trợ giúp hành động, những hỗ trợ cụ thể để giải quyết nhiệm vụ.
 Bước 7: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ
 Sau khi học sinh thực hiện nhiệm vụ trong khoảng thời gian định trước, 
giáo viên yêu cầu học sinh nộp báo cáo hoặc trình bày các kết quả thu được của 
nhóm, của cá nhân trước lớp tùy theo chủ đề và quỹ thời gian có thể có. 
 Để báo cáo kết quả học sinh có thể thực hiện bằng nhiều cách khác nhau 
như: sử dụng máy chiếu có trên lớp, viết vào giấy, dùng bảng phụ, viết lên bảng, 
đưa lên mạng, sử dụng email ...
 Bước 8: Đánh giá kết quả và sửa chữa (nếu có)
 Đánh giá kết quả, tài liệu, phương pháp và hành vi học tập trong 
WebQuest. Có thể sử dụng các biên bản đã ghi trong quá trình thực hiện để hỗ 
trợ, sử dụng đàm thoại, phiếu điều tra.
 Học sinh cần được tạo cơ hội suy nghĩ, trao đổi, phản biện, đánh giá 
một cách có phê phán để rút ra kinh nghiệm và sửa chữa. Khi đánh giá kết quả 
giáo viên cần đặc biệt quan tâm đến những thông tin phản hồi của học sinh về 
việc trình bày cũng như quá trình thực hiện WebQuest. Giáo viên có thể hỏi học 
sinh những câu hỏi sau:
 - Các em đã học được những gì?
 - Các em thích và không thích những gì?
 - Các em gặp những khó khăn gì khi thực hiện nhiệm vụ?
 - Có những vấn đề kỹ thuật nào trong WebQuest? ...
2.3.3. Áp dụng phương pháp WebQuest vào chủ đề dạy học cụ thể
 Để minh họa cho phương pháp WebQuest, tôi đưa ra một ví dụ về chủ đề 
“Các phương pháp giải hệ phương trình đại số” đã thực hiện tại lớp 12C2 
Trường THPT Triệu Sơn 4 và được đăng trên trang web: 
 Nội dung của WebQuest đề cập đến các phương 
pháp, kĩ thuật thường dùng khi giải hệ phương trình đại số. Kết quả thực hiện 
của các em đã tôi được đánh máy lại, tập hợp trong phụ lục đính kèm.
 Tên chủ đề: CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢI HỆ PHƯƠNG TRÌNH ĐẠI SỐ
Giới thiệu chủ đề}
 “Các bài toán về hệ phương trình thường rất phong phú và đa dạng, gặp 
nhiều trong các kì thi Học sinh giỏi, thi Đại học trước đây và nay là thi THPT 
Quốc gia môn Toán.
 Bài học này sẽ giúp các em nắm được các phương pháp, kĩ thuật thường 
dùng khi giải hệ phương trình đại số. Hệ thống bài tập sẽ giúp các em có được 
những kĩ năng cần thiết.
 Giải hệ phương trình là bài toán khó nhưng thầy tin các em sẽ chinh phục được.
 Hãy trao đổi với thầy, với bạn khi gặp phải khó khăn. Hãy chia sẻ với bạn 
về những phát hiện thú vị của mình.”
{Xác định và phân công nhiệm vụ cho học sinh}
 7